Bir Defterin Sayfalarında Başlayan Arayış
Yine bir Ckvienna içeriğiyle karşınızdayız! Bu kez konumuz: “İlk kadın girişimci kimdir”.
Kayseri’nin kışları sert olur. Camın kenarına oturup dışarıyı izlerken, sanki dünya biraz daha yavaş akıyor gibi hissederim. O gün de öyleydi. Sobanın hafif çıtırtısı, mutfaktan gelen çay kokusu ve elimde eski bir defter… Sayfaları sararmış, köşeleri kıvrılmış, yıllardır içime attığım her şeyi saklayan o defter.
Bazen yazmak, konuşmaktan daha kolay gelir bana. Çünkü kelimeleri kimse bölmez, kimse yanlış anlamaz. O gün de içimde garip bir arayış vardı. Sanki bir şey eksikti ama ne olduğunu bilmiyordum. İnternette amaçsızca dolaşırken bir cümleye rastladım: “İlk kadın girişimci kimdir?”
O soru içimde bir yere takıldı. Basit gibi görünüyordu ama öyle değildi. Defteri açtım ve yazmaya başladım. O an bilmiyordum ama aslında bir kadının hayatına doğru uzun bir yolculuğa çıkıyordum.
“İlk kadın girişimci kimdir?” Sorusunun Peşinde
Bu sorunun cevabı sandığım kadar net değildi. Tarih kitapları, farklı isimler, farklı dönemler… Ama bir isim diğerlerinin arasında daha parlak duruyordu: Madam C.J. Walker.
İlk duyduğumda yabancı geldi. Sanki uzak bir ülkenin, başka bir dünyanın hikâyesiydi. Ama sonra okumaya devam ettikçe fark ettim ki aslında o dünya çok da uzak değildi. Yoksulluk, mücadele, inanç ve vazgeçmemek… Bunlar her coğrafyada aynıydı.
O an içimde garip bir his oluştu. Bir yandan hayranlık, bir yandan da iç burkan bir hüzün. Çünkü bazı insanların başarı hikâyeleri, aslında büyük acıların üzerine inşa ediliyordu.
Defterime şunu yazdığımı hatırlıyorum:
“Bazı kadınlar sadece yaşamak için değil, var olmak için de savaşmak zorunda kalıyor.”
Madam C.J. Walker’ın Karanlıktan Doğan Hikâyesi
Yoksulluğun İçinde Başlayan Hayat
Sarah Breedlove, yani sonradan bilinecek adıyla Madam C.J. Walker, 1867 yılında Amerika’da doğmuştu. Köleliğin hemen ardından gelen bir dönemde, özgürlüğün kâğıt üzerinde ama hayatın içinde hâlâ eksik olduğu yıllarda büyümüştü.
Onun çocukluğu, çoğu insanın hayal bile etmek istemeyeceği kadar zordu. Erken yaşta yetim kaldı. Çalışmak zorundaydı. Günlerce tarlalarda, ev işlerinde, ağır koşullarda geçti.
Bunları okurken içimde bir sıkışma hissettim. Kayseri’de sıcak bir evde otururken, onun çocukluğunu düşünmek bile beni utandırdı. Çünkü bazen ne kadar şanslı olduğumuzu ancak başkalarının hikâyelerinde fark ediyoruz.
Kendi Acısından Doğan Fikir
Walker’ın hayatını değiştiren şey sadece mücadele değildi, aynı zamanda bir problemle yüzleşmesiydi. Saç dökülmesi ve saç sağlığı sorunlarıyla uzun süre mücadele etmişti. O dönemde birçok siyahi kadın gibi o da uygun bakım ürünlerinden yoksundu.
Bu noktada bir kırılma yaşandı. Çoğu insan için sadece bir sorun olan şey, onun için bir fikre dönüştü.
İçimde bir şey kıpırdadı o kısmı okurken. Çünkü hepimiz günlük hayatta birçok problemle karşılaşıyoruz ama çoğumuz onları geçip gidiyoruz. O ise durup bakmıştı.
Defterime şunu yazdım:
“Bazı fikirler zenginlikten değil, eksiklikten doğar.”
Bir Kadının Kendi İmparatorluğunu Kurması
Madam C.J. Walker, kendi geliştirdiği saç bakım ürünlerini satmaya başladığında yanında ne büyük bir sermaye vardı ne de güçlü bir çevre. Sadece inancı ve çalışkanlığı vardı.
Kapı kapı gezdi, insanlara ürünlerini anlattı. Reddedildi, küçümsendi, yok sayıldı. Ama vazgeçmedi.
O an kendimi düşündüm. Hayatta kaç kez “olmaz” denilince geri çekildiğimi… Kaç kez küçük bir engelde bile duraksadığımı…
Onun hikâyesini okurken içimde hem hayranlık hem de rahatsız edici bir yüzleşme vardı. Çünkü başarı hikâyeleri bazen sadece ilham vermez, aynı zamanda insanın kendisiyle hesaplaşmasına da sebep olur.
İlk Kadın Girişimci Olmanın Anlamı
“İlk kadın girişimci kimdir?” sorusu artık benim için sadece bir bilgi sorusu değildi. Daha derin bir anlam taşıyordu.
Madam C.J. Walker sadece bir ürün satmamıştı. Bir kapı açmıştı. Kadınların ekonomik olarak bağımsız olabileceğini göstermişti. Kendi işini kurmanın sadece erkeklere ait bir alan olmadığını kanıtlamıştı.
Bunu düşünürken içimde bir umut yükseldi. Çünkü bugün bizler, onun açtığı yollardan yürüyorduk.
Ama aynı zamanda bir hayal kırıklığı da vardı içimde. Neden bu kadar geç fark edilmişti? Neden kadınların başarıları hep “istisna” gibi anlatılıyordu?
Defterin o sayfasına uzun süre baktım. Kalem elimdeydi ama yazamıyordum.
Kayseri’de Bir Odada Düşünmek
Kayseri’nin akşamları erken iner. Sokak lambaları yanar, dışarıda rüzgâr hafif sert eser. O gece pencereden dışarı bakarken, Walker’ın hayatını düşünüyordum.
Benim hayatım onunki kadar sert değildi belki ama içimdeki bazı duygular benzerdi. Görülmek, anlaşılmak, bir şeyler başarma isteği…
Bazen insanın yaşadığı şehir bile düşüncelerine eşlik eder. Kayseri bana hep sabrı öğretmişti. Beklemeyi, direnmeyi, yeniden denemeyi…
Ama o gece sabırdan daha fazlasını istiyordum. İçimde bir kıvılcım vardı.
Küçük Bir İlhamın Büyük Etkisi
Madam C.J. Walker’ın hikâyesi sadece geçmişe ait bir başarı değildi. Bugüne de dokunuyordu. Çünkü girişimcilik dediğimiz şey hâlâ aynı yerden başlıyordu: bir ihtiyaçtan, bir eksiklikten, bir cesaretten.
Onun hikâyesini okudukça şunu fark ettim: İnsan bazen kendi hayatını değiştirmek için büyük fırsatlar beklememeli. Küçük bir fikir bile yeterli olabiliyordu.
Defterime tekrar yazdım:
“Bazen hayatı değiştiren şey, en çok canını acıtan şeydir.”
İçimdeki Sessiz Dönüşüm
O geceden sonra bazı şeyler değişti. Büyük değişimler gibi değil; sessiz, yavaş, ama kalıcı.
Artık “ilk kadın girişimci kimdir?” sorusunu duyduğumda sadece bir isim düşünmüyorum. Bir hayat görüyorum. Mücadele eden bir kadın, düşen ama yeniden kalkan bir insan, kendi yolunu açan bir irade…
Ve en önemlisi, kendime de başka bir gözle bakıyorum.
Çünkü bazen insan, başkasının hikâyesinde kendi cesaretini buluyor.
Bir Defterin Sonunda Başlayan Şey
Defterin son sayfasına henüz gelmedim. Belki de hiç gelmeyeceğim. Çünkü bazı hikâyeler bitmek için değil, devam etmek için vardır.
Madam C.J. Walker’ın hikâyesi de benim için öyle oldu. Sadece bir tarih bilgisi değil, içimde büyüyen bir düşünceye dönüştü.
Kayseri’nin soğuk gecelerinde, elimde kalemle yazdığım her satırda onun izini biraz daha hissediyorum. Ve her defasında şunu daha net anlıyorum: Bir kadının kendi yolunu açması, sadece kendi hayatını değil, benden sonra gelen birçok hayatı da değiştirebilir.